သီးနှံအစိုဓာတ်ပမာဏဆိုတာ ဘာလဲ?

သီးနှံအစိုဓာတ်ပမာဏ (Grain Moisture Content) သည် ရိတ်သိမ်းချိန်လွန်စီမံခန့်ခွဲမှုတွင် အရေးကြီးဆုံးအချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သင်သည် တောင်သူတစ်ဦး၊ ဆန်စက်ပိုင်ရှင်တစ်ဦး သို့မဟုတ် အစားအစာသိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်စေ၊ အစိုဓာတ်ပမာဏ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် တိုင်းတာနည်းများကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းသည် သင့်သီးနှံများ၏ အရည်အသွေးနှင့် ဈေးကွက်တန်ဖိုးကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် သော့ချက်ဖြစ်ပါသည်။

၁။ သီးနှံအစိုဓာတ်ပမာဏ ရာခိုင်နှုန်း၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်

အစိုဓာတ်ပမာဏ (Moisture Content - MC) ဆိုသည်မှာ သီးနှံစေ့၏ စုစုပေါင်းအလေးချိန်တွင် ပါဝင်သော ရေပမာဏကို ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအစိုဓာတ်သည် သီးနှံစေ့၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင်တင်မကဘဲ ဆဲလ်ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အတွင်းပိုင်းအထိ နက်ရှိုင်းစွာ တည်ရှိနေပါသည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွင် အစိုဓာတ်ပမာဏကို အစိုအခြေခံ (Wet Basis - WB) ဖြင့် ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး အောက်ပါဖော်မြူလာကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်သည်-

💡 လက်တွေ့တွက်ချက်မှု နမူနာ

အကယ်၍ သင့်တွင် တိုင်းတာရရှိသော အစိုဓာတ်ပမာဏ 15% ရှိသည့် သီးနှံ ၁ တန် (၁,၀၀၀ ကီလိုဂရမ်) ရှိပါက ၎င်း၏ပါဝင်ပစ္စည်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်သည်-

• ရေပါဝင်မှု: ၁၅၀ ကီလိုဂရမ်
• အခြောက်ဒြပ်ထုပါဝင်မှု: ၈၅၀ ကီလိုဂရမ်

၂။ အစိုဓာတ်ပမာဏသည် ဘာကြောင့် အရေးကြီးသနည်း?

အစိုဓာတ်ပမာဏသည် စိုက်ပျိုးရေးသီးနှံများ၏ ရိတ်သိမ်းချိန်လွန် “ကံကြမ္မာ” ကို ကဏ္ဍအသီးသီးတွင် ဆုံးဖြတ်ပေးသည်-

• ပုပ်သိုးပျက်စီးခြင်းနှင့် မှိုစွဲခြင်း: အစိုဓာတ်ပမာဏမြင့်မားသော (၁၄-၁၅% ထက်ကျော်လွန်သော) သီးနှံများသည် မှိုများပေါက်ဖွားရန် အကောင်းဆုံးပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်ရှိသော အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသည့် အာဖလာတော့ဆင် (Aflatoxin) ကို ထုတ်လုပ်သည့် မှိုမျိုးစိတ်များ ဖြစ်ပွားစေပါသည်။
• သီးနှံများ၏ အသက်ရှူခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်: သီးနှံစေ့များသည် အသက်ရှိသော သက်ရှိများဖြစ်သည်။ အစိုဓာတ်ပမာဏ မြင့်မားခြင်းသည် သီးနှံစေ့များ၏ “အသက်ရှူခြင်း” လုပ်ငန်းစဉ်ကို လျင်မြန်စေပြီး၊ သိုလှောင်ရုံအတွင်း အပူရှိန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ အရည်အသွေးကို လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းစေပါသည်။
• အလေးချိန်နှင့် ဈေးကွက်ပေါက်ဈေး: သီးနှံအရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရာတွင် စံသတ်မှတ်ထားသော အစိုဓာတ်အဆင့်များ (ဥပမာ- စပါးအတွက် ၁၅%) ပေါ်တွင် တင်းကျပ်စွာ အခြေခံပါသည်။ အကယ်၍ အစိုဓာတ်ပမာဏသည် သတ်မှတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်ပါက အလေးချိန်လျှော့ချခြင်း သို့မဟုတ် ဈေးနှုန်းဖြတ်တောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခံရမည်ဖြစ်သည်။

၃။ အစိုဓာတ်တိုင်းတာနည်း အမျိုးအစားများ

အစိုဓာတ်ပမာဏကို နည်းပညာအမျိုးမျိုး သုံး၍ တိုင်းတာနိုင်ပြီး အဓိကနည်းလမ်း နှစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်-

၃.၁ တိုက်ရိုက်နည်းလမ်း (Direct Method)

ဤနည်းလမ်းသည် သီးနှံအတွင်းရှိ အစိုဓာတ်ကို လုံးဝငွေ့ပျံသွားစေပြီး လျော့နည်းသွားသော ရေထုထည်အလေးချိန်ကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည် (ဥပမာ- အပူပေးပေါင်းအိုးဖြင့် တိုင်းတာသည့်နည်းလမ်း Oven Method)။ ၎င်းကို အတိကျဆုံးနှင့် အခိုင်မာဆုံးသော နည်းလမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

၃.၂ သွယ်ဝိုက်နည်းလမ်း (Indirect Method)

ဤနည်းလမ်းသည် သီးနှံစေ့၏ လျှပ်စစ်ဂုဏ်သတ္တိများကို တိုင်းတာပြီး အစိုဓာတ်ပမာဏ ရာခိုင်နှုန်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြန်ဆန်ပြီး ချက်ချင်းသိရှိနိုင်သောကြောင့် သီးနှံအဝယ်ဒိုင်များ၊ အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သည့်နေရာများ သို့မဟုတ် သိုလှောင်ရုံများအတွက် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်သည်။

၄။ ဘေးကင်းစွာသိုလှောင်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးအစိုဓာတ်အဆင့်များ

သီးနှံအမျိုးအစားအလိုက် အရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်သော ဘေးကင်းသည့် အစိုဓာတ်ပမာဏ အဆင့်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

• စပါး: 13% - 14% အတွင်း ထိန်းသိမ်းရမည်။
• ပြောင်းဖူး: 12% - 13% အတွင်း ထိန်းသိမ်းရမည်။
• ပဲပုပ်: 11% - 12% အတွင်း ထိန်းသိမ်းရမည်။

၅။ အခမဲ့အသုံးပြုနိုင်သော လမ်းညွှန်ကိရိယာ

• ဤဆောင်းပါးတွင် ဆွေးနွေးထားသည့်အတိုင်း သီးနှံများတွင် ရှိနိုင်မည့် သီအိုရီအရ ရေပါဝင်မှုကို တွက်ချက်ရန် အထူးဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော တွက်ချက်စက် (Calculator) ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် အစိုဓာတ်လျှော့ချပြီးနောက် လျော့နည်းသွားမည့် အလေးချိန်ကို တွက်ချက်ပေးနိုင်ပြီး သီးနှံအစိုဓာတ်စီမံခန့်ခွဲမှု၏ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာမှုနှင့် အရောင်းအဝယ်အရှုံးအမြတ်ပြတ်တောက်သည့်အမှတ် (Break-even point) ကိုလည်း ဆန်းစစ်ပေးနိုင်ပါသည်။

နိဂုံး

အစိုဓာတ်ပမာဏ ရာခိုင်နှုန်းကို နားလည်ခြင်းသည် ကိန်းဂဏန်းမျှသာမဟုတ်ဘဲ သင့်စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ၏ “တည်ငြိမ်မှု” ကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းဖြစ်သည်။ အစိုဓာတ်ကို အကောင်းဆုံးအဆင့်သို့ လျှော့ချခြင်းသည် သိုလှောင်မှုသက်တမ်းကို တိုးမြှင့်ပေးခြင်း၊ ရိတ်သိမ်းချိန်လွန်ဆုံးရှုံးမှုများကို ကာကွယ်ပေးခြင်းနှင့် စားသုံးသူများထံမရောက်ရှိမီ အဆင့်မြင့်အရည်အသွေးကို စိတ်ချသေချာစေပါသည်။

တိကျသော အစိုဓာတ်တိုင်းတာစက်ကို ရှာဖွေနေပါသလား?