သင်နေ့စဉ်အသုံးပြုနေသော သီးနှံအစိုဓာတ်တိုင်းတာစက်သည် အမှန်တကယ်တွင် မည်သို့အလုပ်လုပ်သနည်း?

ဤဆောင်းပါးသည် ၎င်းကိရိယာမှ လျှပ်စစ်ဂုဏ်သတ္တိများကို ဖတ်ရှုရလွယ်ကူသော အစိုဓာတ်ရာခိုင်နှုန်းအဖြစ်သို့ မည်သို့ပြောင်းလဲပေးသည်ကို နားလည်စေရန် အခြေခံလုပ်ဆောင်ပုံគោលการណ៍ကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြထားပါသည်။

၁။ အစိုဓာတ်တိုင်းတာစက်များသည်… “ရေ” ကို တိုက်ရိုက်တိုင်းတာခြင်းမဟုတ်ပါ

အစိုဓာတ်တိုင်းတာစက်အများစုသည် ရေ၏အမှန်တကယ်ထုထည်ပမာဏကို တိုက်ရိုက်တိုင်းတာခြင်းမဟုတ်သည်ကို သင်သိပါသလား? ၎င်းအစား သီးနှံနမူနာ၏ ဒိုင်အီလက်ထရစ်ကိန်းသေ (dielectric constant) နှင့် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်သော “လျှပ်စီးပမာဏသိုလှောင်မှု” (Capacitance) ဟုခေါ်သည့် လျှပ်စစ်ဂုဏ်သတ္တိကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်ပါသည်။

• ရေ၏ဂုဏ်သတ္တိ: ရေသည် လျှပ်စစ်စီးကူးမှုကို တားဆီးသောအရာ (insulator) ဖြစ်သော်လည်း၊ သီးနှံအတွင်းရှိ အခြားအစိတ်အပိုင်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အလွန်မြင့်မားသော “ဒိုင်အီလက်ထရစ်ကိန်းသေ” (၈၀ ဝန်းကျင်) ရှိသည်။
• အခြောက်ဒြပ်ထု၏ဂုဏ်သတ္တိ: ခြောက်သွေ့သောသီးနှံများတွင် ပါဝင်သော ကစီဓာတ်၊ ပရိုတင်းနှင့် အမျှင်ဓာတ်တို့သည် အလွန်နိမ့်သော ဒိုင်အီလက်ထရစ်ကိန်းသေ (၃ မှ ၅ ဝန်းကျင်) သာ ရှိသည်။
• ဆက်စပ်မှု: သီးနှံတွင် အစိုဓာတ်ပမာဏပိုမိုမြင့်မားလာသောအခါ ၎င်း၏စုစုပေါင်း ဒိုင်အီလက်ထရစ်ကိန်းသေသည် သိသာစွာ မြင့်တက်လာသည်။ အစိုဓာတ်တိုင်းစက်သည် ဤအပြောင်းအလဲကို အသုံးပြု၍ အစိုဓာတ်တန်ဖိုးကို တွက်ချက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။

၂။ ပြောင်းလဲခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်- လျှပ်စစ်တန်ဖိုးမှ အစိုဓာတ်ရာခိုင်နှုန်းသို့

လျှပ်စီးပမာဏသိုလှောင်မှုစနစ်သုံး အစိုဓာတ်တိုင်းစက်၏ တိုင်းတာသည့်ခွက်အတွင်းသို့ သီးနှံများကို လောင်းထည့်လိုက်သောအခါ အတွင်းပိုင်းယန္တရားသည် အောက်ပါအဆင့်များအတိုင်း လုပ်ဆောင်ပါသည်-

1. ကွန်ဒင်ဆာကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်ခြင်း: တိုင်းတာသည့်ခွက်တွင် ကွန်ဒင်ဆာ၏ပြားများ (capacitor plates) အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် သတ္တုမျက်နှာပြင်များ ပါဝင်ပြီး၊ သီးနှံနမူနာသည် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဒိုင်အီလက်ထရစ်ပစ္စည်း (dielectric material) အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
2. ကြိမ်နှုန်းမြင့်လှိုင်းများ ထုတ်လွှင့်ခြင်း: စက်သည် သီးနှံနမူနာကို ဖြတ်၍ ကြိမ်နှုန်းမြင့် ရေဒီယိုအချက်ပြလှိုင်း သို့မဟုတ် လျှပ်စီးကြောင်းကို ထုတ်လွှင့်သည်။
3. လျှပ်စီးပမာဏသိုလှောင်မှုကို တိုင်းတာခြင်း: ကိရိယာသည် သီးနှံနမူနာမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မည်မျှသိုလှောင်နိုင်သည် (Capacitance) ကို သိရှိအောင် တိုင်းတာသည်။
4. အချက်အလက်ပြောင်းလဲခြင်း: စက်အတွင်းရှိ မိုက်ခရိုကွန်ထရိုလာ (microcontroller) သည် တိုင်းတာရရှိသော လျှပ်စီးပမာဏသိုလှောင်မှုတန်ဖိုးကို အစိုဓာတ်ရာခိုင်နှုန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပြီး မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖော်ပြပေးသည်။

၃။ အရေးကြီးသောအဆင့်- စက်သည် မည်သည့်တန်ဖိုးက “တိကျသည်” ကို မည်သို့သိသနည်း?

အစိုဓာတ်တိုင်းစက်တစ်ခုသည် မှန်ကန်သောရလဒ်များကို ဖော်ပြနိုင်ရန်အတွက် တရားဝင်ရည်ညွှန်းစံသတ်မှတ်ချက်နည်းလမ်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ “စစ်ဆေးချိန်ညှိခြင်း” (Calibration) လုပ်ငန်းစဉ်ကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရပါမည်။

• အပူပေးပေါင်းအိုးဖြင့် တိုင်းတာသည့် စံရည်ညွှန်းနည်းလမ်း (Air-Oven Reference Method): ၎င်းသည် အခြေခံရည်ညွှန်းတန်ဖိုးများကို သတ်မှတ်ရန်အတွက် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် အသုံးပြုသော အဓိကစံသတ်မှတ်ချက်နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။
• ပေါင်းအိုးစံသတ်မှတ်ချက် လုပ်ငန်းစဉ်: သီးနှံနမူနာများကို တိကျသော အပူပေးပေါင်းအိုးအတွင်း ထည့်သွင်းအခြောက်မခံမီနှင့် အခြောက်ခံပြီးနောက် အလေးချိန်ကို တိုင်းတာကာ၊ အစိုဓာတ်အဖြစ် ဆုံးရှုံးသွားသော တိကျသည့် အလေးချိန်ရာခိုင်နှုန်းကို တွက်ချက်သည်။
• စံနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်း: ထုတ်လုပ်သူများသည် စက်အတွင်း၌ အလွန်တိကျသော စစ်ဆေးချိန်ညှိမှုမျဉ်းကွေး (Calibration Curve) ကို ထည့်သွင်းပရိုဂရမ်ပြုလုပ်ရန်အတွက် မတူညီသော ဒေသများနှင့် မတူညီသော ရိတ်သိမ်းမှုနှစ်များမှ ကောက်ပဲသီးနှံနမူနာ အမျိုးမျိုးထံမှ အချက်အလက်မြောက်မြားစွာကို စုဆောင်းရယူကြသည်။

အကျဉ်းချုပ်: အစိုဓာတ်တိုင်းစက်တစ်ခု၏ တိကျမှုသည် ခိုင်မာသော စစ်ဆေးချိန်ညှิမှုအပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေပါသည်။ အကယ်၍ စမ်းသပ်စစ်ဆေးနေသော သီးနှံနမူနာသည် စစ်ဆေးချိန်ညှိမှုမျဉ်းကွေးကို တည်ဆောက်ရန် အသုံးပြုထားသည့် သီးနှံမျိုးစိတ်များနှင့် သိသာစွာ ကွဲပြားနေပါက (ဥပမာ- အသစ်ထွက်ရှိလာသော မျိုးစပ်သီးနှံ သို့မဟုတ် လုံးဝမတူညီသော စိုက်ပျိုးမှုပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်ပါက) တိုင်းတာရရှိသော ရလဒ်များတွင် အနည်းငယ် ကွဲလွဲမှုများ ရှိနိုင်ပါသည်။

တိကျသော လျှပ်စီးပမာဏသိုလှောင်မှုစနစ်သုံး အစိုဓာတ်တိုင်းစက်ကို ရှာဖွေနေပါသလား?